Peruaans weven, het complete verhaal van het kleurrijke textiel

Peruaans weven is een kunst. Het Peruaanse textiel is bekend over de hele wereld, omdat het zo kleurrijk is. Alle stappen van wol naar deze kleurrijke Peruaanse doeken zijn compleet natuurlijk.

Maar hoe weven de Peruanen de wol dan naar deze prachtige doeken? Het Peruaans weven begint met het scheren van de wol van lama of alpaca. De wol wordt dan gewassen met het natuurlijke wasmiddel van de plant motoy. Nadat het schoon is spinnen de Peruaanse wevers er garen van met behulp van een klos. Ze verven de garen met natuurlijke kleurstoffen, zoals die van paarse maïs, eucalyptus en wolluis. Daarna weven ze het op een weefgetouw. De patronen in het Peruaanse textiel geven aan dat de Peruaanse wevers vakmensen zijn. 

Alles over het Peruaanse weven lees je hier. Dus ook over hoe ze de kleuren maken en waar de wol vandaan komt.

De geweven producten van Peru, kleurrijk textiel

Een van de zaken die je zal opvallen op je reis door Peru of die je al in reisbrochures hebt kunnen zien, zijn de prachtige kleuren die de kleren hebben van de Peruanen in het Andesgebergte. De kleuren van rood, blauw, geel, groen en vele andere vallen erg op en is een genot voor het oog.

Het resultaat van Peruaans weven

Bron: Peru Hop

Vooral wanneer je op een inca markt bent dan zie je het Peruaanse textiel overal mooi uitgestald. Het is mooi om te zien en zeer aantrekkelijk om te kopen. Deze kleurrijke doeken laten precies zien waar ze vandaan komen, omdat het Peruaans weven echt iets typisch is van dit Zuid Amerikaanse land.

Het Peruaans weven bestaat dan ook al heel land. Het is een eeuwenoude traditie, die al bestond voor de tijd van de inca’s. Het proces is in al die tijd nauwelijks veranderd. En daarom is het ook zo interessant om meer te weten over hoe de Peruanen dan ook exact dit textiel vervaardigen.

Het weefproces is nog indrukwekkender als je weet dat het een volledig natuurlijk en dus duurzaam proces is. Er worden dus absoluut geen chemicaliën gebruikt.

Alle stappen van het Peruaanse weven, van wol naar prachtig weefsel

Scheren van de wol

Dus laten we eens verder kijken naar het weefproces. Het weefproces bestaat uit een aantal stappen. Maar natuurlijk is de eerste stap het verkrijgen van de wol. Al in de tijd van voor de inca’s hielden ze in Peru lama’s en alpaca’s voor verschillende redenen.

Lama in Peru

Maar één van die redenen was de wol. En dat doen ze nog steeds. Peruaans weven wordt vanuit oudsher gedaan met wol van deze dieren. Wel heeft de oorsprong van de wol invloed op de zachtheid van het eindproduct.

Het haar van de lama is stugger en harder. Het is daarom minder zacht. Dat van een alpaca is al flexibeler, waardoor het eindproduct van het Peruaans weven met alpaca wol al een stuk zachter is. Maar als je echt nog zachter Peruaans textiel wil hebben dan moet het geweven zijn van baby alpaca wol. Dat is de zachtste soort wol die ze nu normaliter gebruiken.

Dit gold ook in de tijd van de inca’s. Echter voor de inca koning werd er een uitzondering gemaakt. Er is namelijk nog een soort wol die zachter is dan de wol van baby alpaca. Deze wol komt van het dier, de vicuña. Peruaans textiel van de vicuña was in de inca tijd ook al zeldzaam.

Deze dieren konden in tegenstelling tot de lama en alpaca niet gehouden worden. De inca’s moesten de vicuña dus vangen om de wol. En op een vicuña groeit niet heel veel wol. Het koste de inca’s dus veel tijd en moeite om voldoende wol van dit dier te verkrijgen. Daarom gebruikte alleen de inca’s koning textiel dat met de wol van de vicuña was geweven.

Het scheren van de wol is vrij eenvoudig. Wanneer de haren op het dier lang genoeg zijn, worden deze met een mes van het dier gesneden. Wanneer de Peruanen voldoende wol hebben gaan ze verder naar de volgende stap in het Peruaans weven.

Wassen van de wol

Wanneer de wol van de lama of de alpaca is geschoren, dan is het nog niet schoon. De dieren liggen soms op de grond en daardoor wordt hun vacht vies. Het is dus belangrijk om de wol te wassen voordat het weefproces verder kan worden voortgezet.

Zoals aangegeven is het weefproces volledig natuurlijk. Dus ook het wassen wordt met een natuurlijk wasmiddel gedaan.

Motoy voor het wassen in het proces voor Peruaans weven

Dit doen de Peruanen namelijk met de plant motoy. Ze wrijven met de bladeren van deze plant in het water, totdat er voldoende schuim is. Daarna wordt de wol in het water gedaan. Deze wol schuren ze en scrubben ze, zodat de wol schoon wordt.

De Peruaanse wevers spoelen de wol, nadat deze voldoende schoon is. Het spoelen gebeurt met schoon water.

Spinnen van de wol

Na het wassen van de wol wordt de wol gesponnen. De Peruanen die dit niet met een spinnewiel. Ze doen dit met een klos.

Dit heeft er mee te maken dat de Peruaanse wevers met zo’n klos overal kunnen doen. Ze zijn niet plaatsgebonden. Het productieproces van het Peruaanse weven gaat dus ook door als ze bijvoorbeeld de kinderen naar school moeten brengen.  Hierdoor is het heel effectief en productief.

Het ziet er alleen makkelijker uit dan dat het daadwerkelijk is. De draad mag namelijk niet knappen. Het vergt veel ervaring en oefening om te weten wanneer je de klos moet spinnen en wanneer je aan de wol moet trekken. Het is fascinerend om te zien, wanneer iemand aan het wol spinnen is.

Verven van de garen voor het Peruaans weven

Nadat er van de wol draden zijn gespind gebeurt er naar mijn mening het bijzonderste in het Peruaanse weven. De schone wol wordt namelijk geverfd. En de Peruanen verven alleen met natuurlijke materialen. Er wordt geen chemicaliën gebruikt. En toch zitten er zoveel kleuren in het Peruaanse textiel.

Dat komt omdat de natuur in Peru zo rijk is en divers. Er zijn veel verschillende soorten planten en dieren. En de Peruanen gebruiken onderdelen daarvan om de verschillende kleuren te maken.

Er zijn een aantal basiskleuren. En deze kleuren komen allemaal van verschillende natuurlijke planten:

  • groen is van de chillka plant
  • donkergroen is van de eucalyptus bladeren
  • geel komt van de bloemen van de collekishuar plant
  • groengrijs is van de kull plant
  • bruin komt van de keuna plant
  • paars komt van de paarse maïs
  • oranje komt van het mos qqaqsunka
  • blauw komt van de kinsakucho plant

Natuurlijk mis je in deze lijst nog een veelvoorkomende kleur in het Peruaanse textiel. Dat is rood. De rode kleurstof komt in het Peruaanse weefproces niet van een plant maar van een dier. En dat dier is de wolluis, die groeit op een cactus die ook in het Andesgebergte voorkomt.

Voor het maken van de kleur rood bij het Peruaans weven plukken ze de wolluis van de cactus en verzamelen er genoeg. Ze maken ze dood en wanneer ze de wol rood willen kleuren dan vermalen ze de dode wolluis.

Wanneer de Peruaanse wevers voldoende kleurstoffen hebben verzameld dan kunnen ze de garen echt gaan verven. Dit doen ze door water te koken en daarna de betreffende natuurlijke kleurstof aan het kokende water toe te voegen. Wanneer het kookt worden de garen erbij gedaan. Hierdoor kookt de kleur in de garen.

Dan kunnen Peruaanse wevers ook nog de kleur veranderen. Dit doen ze door zout of limoen aan het water toe te voegen. Hierdoor kunnen ze de toon van de kleur veranderen. Ook gebruiken ze urine om de garen kleurvast te maken.

Zo kunnen ze heel veel verschillende kleuren maken met alleen natuurlijke grondstoffen. En dat is verbazingwekkend.

Peruaans weven van de draden

Nadat de garen zijn geverfd, begint het echte Peruaanse weven pas. De gekleurde draden worden op een weefgetouw gespannen. Om de typische Peruaanse patronen te weven, wordt bij het opzetten van het weefgetouw de juiste draden gespannen. Dit is erg belangrijk voor het uiteindelijke eindresultaat.

Het opzetten van de kleuren in het weefgetouw zorgt namelijk voor de kleurrijke banen van het Peruaanse textiel.

Met behulp van latten scheiden de Peruaanse wevers de garen. Hierna kunnen ze andere garen erdoor weven. Het scheiden van de garen zorgt er voor dat er een patroon ontstaat. Hierdoor duurt het Peruaanse weefproces zo lang. Het weven van een tas kan wel een week duren. Maar je krijgt dan wel vakwerk.

Beste plaats om het Peruaans weven in het echt te zien

Op veel verschillende plaatsen wordt aan Peruaans weven gedaan. Het weven is dus niet plaatsgebonden. Het komt bijna overal in het Andes gebergte voor. Toch zijn er verschillende plaatsen die bekend staan om het Peruaans weven.

Een daarvan is Chinchero. Het ligt maar zo’n 30 km van Cuzco af. En daarmee is het goed te bezoeken vanuit Cuzco. In Chinchero hebben ze vele weefdemonstraties en er zijn ook musea met als belangrijkste onderwerp het Peruaans weven. Mocht je dus geïnteresseerd zijn in het Peruaanse weefproces, dan is een excursie naar Chinchero een zeer goede optie.

Mocht je meer willen weten over Chinchero of willen weten wat je nog meer kan doen in dit dorp lees dan deze pagina over dit kleurrijke dorp, dat ook wel de geboorteplaats van de regenboog wordt genoemd.